Obchody Święta Patronki Ornety - św. Elżbiety Węgierskiej  

Katarzyna Lasocka - Burmistrz Ornety serdecznie zaprasza mieszkańców i gości do wspólnego przeżycia wyjątkowego dnia, w którym historia, tradycja, wiara, sztuka i muzyka spotkają się w sercu naszego miasta.  

15 listopada 2026 roku chcemy nawiązać do dawnej tradycji związanej z Patronką Ornety – św. Elżbietą Węgierską z Turyngii.

Święta Elżbieta – Patronka Ornety

Święta Elżbieta Węgierska urodziła się w 1207 roku jako córka króla Węgier Andrzeja II i Gertrudy z Meranii. Już od najmłodszych lat jej życie związane było z dworem książęcym, jednak mimo swojego pochodzenia szczególną wagę przywiązywała do pomocy potrzebującym.

Po ślubie z Ludwikiem IV Turyńskim zamieszkała na zamku Wartburg. Swoje życie poświęcała nie tylko rodzinie, ale również ludziom ubogim, chorym i wykluczonym. Zakładała szpitale, wspierała potrzebujących i osobiście niosła pomoc tym, którzy jej potrzebowali.

Jedna z najbardziej znanych legend związanych ze św. Elżbietą opowiada o cudzie róż. Według tradycji Elżbieta, mimo sprzeciwu otoczenia, zanosiła ubogim chleb. Kiedy pewnego dnia została zatrzymana i zapytana, co niesie w koszu, chleb miał cudownie zamienić się w róże.  

To właśnie dlatego róża stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli św. Elżbiety – symbolem miłości, miłosierdzia, troski o drugiego człowieka i bezinteresownej pomocy.
Święta Elżbieta zmarła bardzo młodo – w 1231 roku, mając zaledwie 24 lata. Już kilka lat później, w 1235 roku, została kanonizowana przez papieża Grzegorza IX. Jej kult szybko się rozpowszechnił, a pamięć o niej przez stulecia była żywa w wielu europejskich miastach.

Święta Elżbieta i Orneta – tradycja sięgająca wieków

Trudno dziś dokładnie ustalić, kiedy św. Elżbieta została obrana Patronką Ornety. Wiadomo jednak, że jej kult był obecny w naszym mieście już prawdopodobnie na początku XV wieku.
Z zachowanych źródeł wynika, że już w 1419 roku zwracano się z prośbą o możliwość odprawiania Mszy Świętej ku jej czci. To niezwykle ważna informacja, pokazująca, jak głęboko kult św. Elżbiety zakorzenił się w historii Ornety.

W XIX wieku święto św. Elżbiety było już odnotowywane jako jedno z ważniejszych świąt parafialnych, natomiast pod koniec XIX i na początku XX wieku określano ją wprost jako Patronkę i Opiekunkę naszego miasta.

Z jej świętem związana była również wyjątkowa miejska tradycja. Obraz św. Elżbiety był uroczyście przenoszony z ratusza do kościoła, gdzie pozostawał przez cały tydzień. Był to szczególny moment, w którym przestrzeń miejska i sakralna łączyły się wokół Patronki Ornety.

Po II wojnie światowej tradycja ta zanikła. Zmieniły się warunki społeczne i polityczne, a dawne miejskie obchody związane ze św. Elżbietą przestały być kontynuowane.

Po wielu latach powrócono do tej historii

W 2014 roku Rada Miejska w Ornecie, uchwałą z 24 września, wyraziła wolę przywrócenia św. Elżbiety Węgierskiej jako Patronki Miasta Orneta oraz ustanowiła 17 listopada Świętem Patronki Miasta.

Tegoroczne uroczystości są kolejnym krokiem w przywracaniu pamięci o tej tradycji i przypominaniu mieszkańcom, że św. Elżbieta jest nie tylko postacią z odległej historii, ale ważną częścią tożsamości i dziedzictwa naszego miasta.

Ślad Patronki w orneckiej świątyni

O szczególnej więzi Ornety ze św. Elżbietą przypomina również neogotycki ołtarz św. Elżbiety Węgierskiej w kościele pw. św. Jana Chrzciciela.

Ołtarze boczne zostały wykonane i ustawione podczas prac remontowych kościoła prowadzonych w latach 1900–1908. Ołtarz św. Elżbiety znajduje się po lewej stronie ołtarza głównego.
W jego centralnej części przedstawiona została św. Elżbieta. Towarzyszą jej dwie święte – św. Katarzyna Aleksandryjska oraz św. Barbara.

Szczególną uwagę zwraca dolna część ołtarza, gdzie przedstawiono cud z różami – nawiązanie do jednej z najbardziej znanych opowieści związanych z życiem Patronki.
To niezwykłe miejsce, w którym spotykają się sztuka, religia i historia Ornety. Ołtarz jest materialnym świadectwem tego, jak ważne miejsce św. Elżbieta zajmowała i nadal zajmuje w dziejach naszego miasta.

Powróćmy do tradycji
Tegoroczne obchody będą miały szczególny charakter. Chcemy symbolicznie nawiązać do dawnej tradycji przenoszenia wizerunku Patronki pomiędzy ratuszem a kościołem.

• 15 listopada 2026 roku
• 11:15 Uroczyste przeniesienie ikony św. Elżbiety Węgierskiej z Sali Sesyjnej Urzędu Miejskiego w Ornecie do kościoła pw. św. Jana Chrzciciela.
• 11:30 Msza Święta w kościele pw. św. Jana Chrzciciela w Ornecie. Podczas uroczystości odbędzie się poświęcenie ikony św. Elżbiety Węgierskiej, wykonanej przez Jolantę Wagner – Prezes Stowarzyszenie Orneckie ″Agrorelaks″.
• około 12:30 Uroczyste przeniesienie ikony z kościoła do Sali Sesyjnej Urzędu Miejskiego w Ornecie, gdzie zostanie ona wyeksponowana.
• Następnie zapraszamy na wyjątkowe wydarzenie muzyczne:
  Koncert "da Chiesa" w Ornecie - Muzyczny Szlak Świętej Warmii z Towarzystwo Muzyczne Medius, Stowarzyszenie - Szlak Świętej Warmii.
  Wystąpią:
• Anna Mikołajczyk-Niewiedział – sopran
• Marek Niewiedział – obój
• Patrycja Leśnik-Hutek – obój
• Natalia Hyżak – klawesyn/szpinet

W programie znajdą się utwory m.in. Georga Friedricha Haendla, Johanna Kuhnaua, Arcangelo Corellego oraz Stanisława Sylwestra Szarzyńskiego.
Serdecznie zapraszam mieszkańców Ornety i całej gminy do udziału w tegorocznych obchodach Święta Patronki naszego miasta.
Niech będzie to czas wspólnego spotkania i refleksji nad tym, co tworzy naszą lokalną tożsamość – historią, tradycją, wiarą, kulturą i pamięcią o ludziach oraz wydarzeniach, które przez wieki kształtowały Ornetę.
Przywracając dawne tradycje, nie tylko spoglądamy w przeszłość. Budujemy również most pomiędzy historią naszego miasta a jego współczesnością.

Zapraszamy, aby wspólnie uczcić św. Elżbietę Węgierską – Patronkę Ornety.

Organizatorzy:

• Gmina Orneta
• Parafia pw. św. Jana Chrzciciela w Ornecie
• Centrum Kultury i Biblioteka Miejska w Ornecie